مصطفى النوراني الاردبيلي
49
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
سوختگى بدن ، ككومك و كچلى قارچى مىباشد . مقدار خوراكش از نيم تا يك مثقال است . خواص : مقوّى قلب ، دافع خفقان و ضعف قلب ، دافع بوى بد عرق ، حابس اسهال و عرق ، مقوّى موى سر و نافع سردرد است . محلّل ، جاذب و مقوّى است . بوئيدن آن براى خارج نمودن رطوبات از مغز و تقويت آن مفيد است . آشاميدن آن جهت غشّ و سردردى كه بر اثر بلغم ايجاد شود نافع است . خوردن ميوه و برگش با شربت جهت تقويت معده و جگر ، رفع يرقان و اسهال استفاده مىشود و نيز مدر شير ، سنگ شكن و باعث جلوگيرى از ريزش بول مىباشد ، شياف آن دافع كرم مقعد است . « 1 » قابض ، حابس خون ، بندآور عرق بدن ، باد شكن و نافع اسهال و دلپيچه است . شربت حبّالاس يك مركب دواى يونانى است كه براى تقويت معده خورده مىشود ، روغن برگ آس موى سر را سياه و بلند مىكند . « 2 » خونريزى هر عضو را بند مىآورد ، برگ آن نافع سوختگى است ، ضماد آن ورمها و سردرد را تسكين و بوى عرق بدن را از بين مىبرد ، شربت آن اسهال را بند مىآورد ، همچنين بندآور جريان خون از معده و مقوى قلب مىباشد . « 3 » نافع آسم نزلهاى و غرغره آن ضد عفونى كننده است و تحريك مخاط دهان را رفع مىكند . ماليدن جوشانده آن در پسور پازيس موثر است . آس در نسخههاى بواسير ، درد شكم ، اسهال خونى و ضعف اشتها و رودهها استفاده شده است . « 4 » پلينى نوشته است كه : آس نافع اسهال خونى ، زخمهاى جلدى ، التهاب چشم ، عقرب گزيدگى ، التهاب مثانه ، لكوريا ( سيلان رحم ) و جوشهاى دهان است . عصاره آن مدر و لكن قابض معده است . روغن آن نافع امراض جلدى ، سوختگى بدن ، ورم جلدى صفراوى ، خونريزى از گوش ، ريزش مو ، ظفره ( ناخنك در چشم ) و ورم بيضهها مىباشد . خوراك گرد آن از 1 تا 4 گرم براى امراض مثانه ، سيلان خون از رحم و عرق زياد نافع و جوشانده آن در برونشيت كهنه مفيد است . جديدا روغن فرّارى از آس تهيه
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 100 ؛ تحفه حكيم ، ص 243 . ( 2 ) - المفردات ، ص 230 . ( 3 ) - مخزن المفردات ، ص 8 . ( 4 ) - همدرد ، ص 27326181 .